Chọn heo con giống nuôi thịt cần nhìn ba thứ: trại nguồn sạch bệnh và có giấy kiểm dịch, cả đàn đồng đều khoẻ mạnh, và từng con nhanh nhẹn, lông mượt, bụng gọn, hậu môn sạch, không ho. Chở heo về nên đi lúc trời mát, xe sạch đã sát trùng, mật độ vừa phải, không cho ăn no trước khi đi. Về tới nơi cho nghỉ, cho uống nước rồi mới cho ăn nhẹ.
Cả lứa heo được quyết định trong một buổi sáng
Người nuôi lâu năm hay nói: lứa heo tốt hay xấu đã định một nửa từ lúc chọn heo con. Heo con mang bệnh từ trại nguồn sẽ làm hỏng cả lứa dù chuồng có tốt mấy. Heo con không đồng đều sẽ khiến ô heo phân hoá, con lớn chèn con nhỏ, xuất chuồng kéo dài. Vì vậy dành thời gian cho việc chọn nguồn và chọn con là việc đáng làm nhất của cả lứa.
Chọn trại nguồn
Ưu tiên theo thứ tự:
- Một nguồn cố định, uy tín. Lấy heo con của cùng một trại qua nhiều lứa giúp mình biết sức khoẻ đàn nguồn và tránh trộn mầm bệnh.
- Trại có giấy chứng nhận, có sổ tiêm phòng. Hỏi rõ heo con đã được tiêm những gì, ngày nào, để báo thú y xã lên lịch tiếp theo.
- Trại trong vùng không có dịch. Hỏi thú y xã nơi trại đóng về tình hình dịch gần đây.
- Có giấy kiểm dịch khi vận chuyển, nhất là khi chở qua tỉnh khác.
Nên tránh: heo con mua qua nhiều tay thương lái, heo gom từ nhiều nhà, heo bán ở chợ phiên, heo giá rẻ bất thường trong vùng đang có dịch. Đó là những nguồn mà mầm dịch tả heo châu Phi, tai xanh hay lở mồm long móng dễ đi theo.
Chọn con: bảng kiểm tại trại
Nhìn cả đàn trước, sau đó mới nhìn từng con. Một ô heo con có nhiều con ho, gầy, tiêu chảy thì đừng chọn con nào trong ô đó, dù có con trông đẹp.
| Bộ phận | Heo con tốt | Dấu hiệu nên bỏ |
|---|---|---|
| Dáng chung | Nhanh nhẹn, tò mò, chạy lại gần, thân dài, lưng thẳng | Đứng một góc, lưng cong, run |
| Lông da | Lông mượt, da hồng (heo trắng), không ghẻ | Lông xù dựng, da sần, có vảy, có vết đỏ tím |
| Mắt, mũi | Mắt sáng, mũi ẩm sạch | Ghèn, chảy nước mũi, mắt sưng |
| Hô hấp | Thở đều | Ho, hắt hơi, thở bụng, thở há miệng |
| Bụng | Gọn, tròn vừa | Chướng to, hoặc hóp lép |
| Hậu môn, đuôi | Sạch, khô | Dính phân lỏng, phân vàng |
| Rốn, bẹn | Phẳng | Sưng phồng (có thể thoát vị) |
| Chân | Đứng thẳng, đi bình thường | Khập khiễng, sưng khớp |
| Đuôi, tai | Lành lặn | Vết cắn, hoại tử |
Đồng đều quan trọng hơn to nhất. Chọn một lô heo con cùng lứa tuổi, chênh lệch khối lượng ít. Một ô có con 15 kg lẫn con 25 kg sẽ khó nuôi hơn ô có tất cả quanh 20 kg.
Về khối lượng lúc mua, hộ nuôi thịt thường nhận heo khoảng 15–25 kg. Heo nhỏ hơn rẻ hơn mỗi con nhưng rủi ro cao hơn và cần chuồng ấm hơn; heo lớn hơn qua giai đoạn nhạy cảm rồi, nuôi nhàn hơn. Chọn mốc nào tuỳ chuồng và tay nghề.
Chuẩn bị ở nhà trước khi đi bắt heo
Đừng đợi heo về mới dọn chuồng.
- Chuồng đã rửa, sát trùng, để khô ít nhất vài ngày.
- Núm uống đã thử, nước chảy đủ, đúng tầm cao heo con.
- Máng ăn sạch; chuẩn bị đúng loại cám mà trại nguồn đang cho ăn để những ngày đầu không đổi đột ngột. Hỏi trại tên loại cám.
- Ô ấm, không gió lùa nếu trời lạnh; mát nếu trời nóng.
- Ô cách ly hoặc ô riêng sẵn sàng cho heo mới, tách khỏi heo cũ nếu có.
- Hố sát trùng, ủng, quần áo riêng ở cửa chuồng.
Chở heo con về
Thời điểm
Đi lúc trời mát: sáng sớm hoặc chiều muộn ở mùa nóng; giữa ngày khi trời rét đậm ở miền Bắc. Tránh chở giữa trưa hè miền Trung, miền Nam. Mùa mưa, che kín không để heo bị ướt và gió lạnh thổi vào.
Phương tiện
- Xe, lồng, sọt phải rửa sạch và sát trùng trước khi tới trại nguồn. Xe vừa chở heo nhà khác, chưa rửa — đừng dùng.
- Sàn không trơn, có lót rơm hoặc trấu khô.
- Thông thoáng nhưng không gió lùa thẳng vào heo.
- Có che nắng, che mưa.
- Không chở chung heo của nhiều nơi.
Mật độ và cách xếp
Không nhồi chật. Heo phải có chỗ nằm xuống được mà không đè lên nhau. Quá chật thì heo nóng, ngạt, giẫm nhau; quá thưa thì heo dễ trượt ngã khi xe phanh. Với heo con mua lẻ bằng xe máy, sọt phải chắc, có che, mỗi sọt ít con.
Cho ăn uống trước khi đi
Không cho heo ăn no ngay trước khi chở — heo no dễ nôn, say xe, khó chịu. Nhiều trại cho heo nhịn ăn một thời gian ngắn trước khi xuất. Nước uống thì vẫn để heo uống bình thường. Với chuyến đi dài, hỏi trại nguồn và thú y về cách bố trí nghỉ, cho uống nước giữa đường.
Về tới trại: 48 giờ đầu
- Người chở không vào khu heo cũ. Xe dừng ngoài cổng, heo được chuyển vào ô mới.
- Cho heo nghỉ và uống nước trước. Heo mệt, khát. Để heo tìm ra núm uống; có thể bấm cho nước chảy để heo nghe tiếng.
- Cho ăn nhẹ sau vài giờ, lượng ít, đúng loại cám trại nguồn đã dùng.
- Quan sát heo nằm. Chồng đống là lạnh, nằm dạt rời rạc thở nhanh là nóng — chỉnh rèm, đèn, quạt.
- Tập chỗ ăn, chỗ ngủ, chỗ thải. Mấy ngày đầu, dọn phân về một góc ô — thường là góc ẩm, gần chỗ uống — heo sẽ theo đó mà đi thải đúng chỗ.
- Ghi sổ: ngày nhập, số con, ước cân, nguồn, số giấy kiểm dịch, thuốc vaccine đã dùng ở trại nguồn.
- Báo thú y xã để có lịch tiêm phòng tiếp theo phù hợp vùng.
Trong vài ngày đầu, phân hơi mềm do đổi chuồng là chuyện có thể gặp. Nhưng tiêu chảy nhiều con, heo bỏ ăn, sốt, ho nhiều — gọi thú y, đừng tự chữa theo kinh nghiệm hàng xóm.
Sai lầm hay gặp
- Mua heo con giá rẻ của thương lái khi vùng khác đang có dịch. Heo rẻ bất thường thường có lý do.
- Trộn heo của hai nguồn vào một ô. Vừa đánh nhau vừa trao đổi mầm bệnh.
- Để thương lái, người bán vào tận chuồng giúp thả heo. Người đi nhiều trại là đường lây bệnh nhanh nhất.
- Đổi cám ngay ngày đầu sang loại khác loại trại nguồn dùng — dễ gây tiêu chảy.
- Chở heo giữa trưa nắng trên xe tôn kín — heo có thể chết ngạt, chết nóng.
Học thêm ở đâu
Thú y xã và trung tâm khuyến nông tỉnh có thể giới thiệu cơ sở heo giống đã được công bố, có chứng nhận an toàn dịch bệnh. Nhiều hợp tác xã chăn nuôi tổ chức mua heo con chung từ một nguồn cho cả nhóm hộ — vừa có nguồn tin cậy, vừa đồng đều. Trước khi mua lần đầu, xin đến trại nguồn xem một lần, hỏi về loại cám, lịch tiêm phòng và cách họ giao heo.
Câu hỏi thường gặp
Chọn heo con giống nuôi thịt như thế nào?
Chọn heo từ một trại nguồn uy tín có sổ tiêm phòng và giấy kiểm dịch. Heo con tốt nhanh nhẹn, lông mượt, mắt sáng, bụng gọn, hậu môn sạch, không ho, chân đứng thẳng. Cả lô nên đồng đều về khối lượng.
Nên mua heo con bao nhiêu ký để nuôi thịt?
Hộ nuôi thịt thường mua heo khoảng 15–25 kg. Heo nhỏ hơn cần chuồng ấm và chăm kỹ hơn, rủi ro cao hơn; heo lớn hơn đã qua giai đoạn nhạy cảm nên dễ nuôi hơn. Quan trọng là cả lô đồng đều.
Chở heo con đi xa cần lưu ý gì?
Chở lúc trời mát, xe lồng sạch đã sát trùng, sàn không trơn, có che nắng mưa, mật độ vừa đủ để heo nằm được. Không cho heo ăn no ngay trước khi đi, có giấy kiểm dịch khi chở qua tỉnh.
Heo con mới mua về cho ăn gì?
Những ngày đầu nên cho ăn đúng loại cám mà trại nguồn đang dùng, lượng ít, chia nhiều bữa. Cho heo nghỉ và uống nước trước khi cho ăn. Nếu muốn đổi cám thì trộn dần trong vài ngày.
Heo mới mua về bị tiêu chảy phải làm sao?
Phân hơi mềm trong một hai ngày đầu do đổi chuồng có thể gặp. Nếu nhiều con tiêu chảy, bỏ ăn, sốt hoặc gầy nhanh thì cần gọi thú y xã để khám, không tự dùng thuốc theo lời truyền miệng.
